13-07-2008 - Revolutie
Revolutie
De indeling in een vrij West-Europa en een communistisch Oostblok leek in mijn jeugd iets dat tot in lengte van jaren zou bestaan. Maar als een donderslag bij heldere hemel was dat ijzeren gordijn opeens weg. Zo snel en geruisloos dat je pas achteraf realiseerde welk revolutionaire verandering had plaatsgevonden. Zo verging het mij althans. In datzelfde jaar 1989 vonden andere gebeurtenissen plaats die meer indruk op mij maakten. De bijna-revolutie op het Plein van de Hemelse Vrede (die zijn naam even niet waarmaakte), met het onvergetelijke beeld van de man die in zijn eentje vier of vijf tanks tegenhield. Kleine Bert was toen net zes weken. En met Kerstmis de revolutie in Roemenië met de Ceaucescu’s die berecht en geëxecuteerd werden, van dat soort gebeurtenissen gaat mijn revolutionaire bloed sneller stromen. In 1992 of ’93 was er de revolutie die net niet doorging: de staatsgreep in Rusland die verijdeld werd door Jeltsin met zijn toespraak vanaf een tank. Ik weet nog precies dat ik toen aan het aardappel rooien was bij een collega en dat ik in de trekker aan de radio gekluisterd was om alles te volgen. Overigens was het minder spannend dan het leek: Jeltsin was vooraf geïnformeerd door de CIA(!) dat er iets zou gebeuren. Goede contacten en de juiste timing, daar gaat het om bij zulke gebeurtenissen. En goed aanvoelen wat wel of niet mogelijk is. Slechts zes weken na het revolutiejaar was een gebeuren dat diepe indruk op mij maakte: de akkerbouwacties. Twee vrienden van mij reden met de trekker naar Den Haag en waren vanaf het begin erbij. Zij hadden de juiste contacten en hadden op tijd gereageerd. Met mijn zwager Henk ben ik een dag wezen kijken. We stonden met zijn tweeën langs de straat toen de stoet trekkers langskwam. Een enorm gevoel van trots welde in ons op: daar rijden onze mannen!! Het is dat Henk niet in juichen uitbarstte, anders had ik dat ook gedaan.
(Met op de achtergrond de gedachte: waarom rijden wij hier niet mee?) Wekenlang waren de acties in het nieuws. Koot en Bie wilden ook wel zo’n “tractor waarmee je de trappen van de Tweede Kamer kon oprijden”. De politie had respect voor die grote trekkers en hun berijders, weer eens wat anders dan voetbalhooligans. Groot gelijk dat jullie ook eens actie voeren, was de algemene reactie van het publiek. Er was één opvallende, negatieve reactie: de landbouworganisaties. Pas toen bleek dat de acties grootschaliger waren dan eerst gedacht en toen de keuze was voor of tegen, kozen de organisaties de kant van de boeren. Wat als er naast “voor” en “tegen” ook “blanco” gestemd had kunnen worden?? Wat een aanfluiting. Jarenlang ben ik geen LTO-lid geweest en ik ken er heel wat die dat nog altijd niet zijn.
Vorige maand waren er acties in de zuivel. Uiteraard ben ik hierin buitenstaander, maar toch vond ik het interessant om het te volgen. Ook kwam ik op het idee om in Nijkerk te gaan kijken – ik herinner me het warme gevoel toen ik vernam dat Jan-Kees Vogelaar als veeboer meedeed aan de akkerbouwacties - maar toen hoorde ik op de radio dat de acties alweer stopten. Geen goede timing bij mijzelf.
De opstelling van LTO vond ik weinig verschillen met 18 jaar terug. Hun eerste reactie was dat zij tegen de acties waren. Dit was omdat zij niet alleen voorstander van de huidige situatie zijn, maar ook om redenen van publiciteit: het publiek zou niet begrijpen dat in tijden van voedselschaarste en hoge voedselprijzen kostbare melk weggegooid zou worden. Dat bevreemdt mij zeer. De landbouw klaagt altijd dat er een verkeerd beeld bij het publiek heerst. Volgens mij valt dat wel mee, onder andere door de akkerbouwacties. Maar nu was er de mogelijkheid om gratis publiciteit te behalen. Door de opstelling die nu gekozen is, is juist verwarring ontstaan. Het gevolg zal zijn dat het publiek gesterkt is in zijn opvatting: “Die boeren hebben altijd wat te zeuren”. Er waren ook andere mogelijkheden: “Voedselprijzen zijn inderdaad hoog, maar dat betekent niet dat boeren slapend rijk worden. De kostprijs is ook enorm verhoogd door hoge prijzen voor energie, kunstmest en veevoer. Boeren hebben moeite om waardevol voedsel weg te gooien. Dat ze dat toch doen toont aan hoe de situatie op veel bedrijven is. Boeren willen graag helpen om de voedselcrisis op te lossen, maar voedsel is niet te duur, arme mensen hebben te weinig inkomen. Boeren kunnen alleen genoeg produceren - met name de arme boeren - als zij een redelijke prijs ontvangen”.
Nu zijn er in andere sectoren ook wel meerdere organisaties, CNV en FNV, diverse ambtenarenbonden, etc. die verschillende ideeën hebben. Het zou echter bijzonder zijn als een bond verklaard tegen acties van de andere te zijn en tegelijk de daarbij horende argumenten naar voren brengt. Als er bij stakende werknemers anderen zijn die het stilliggende werk op zich nemen wordt daar niet positief op gereageerd (“onderkruipers” is de term ervoor). Ik kan LTO wel begrijpen. Het beleidsbepalend gedeelte ligt hen beter dan het vakbondswerk.
Afnemers zullen blij zijn met LTO: “Goed zo, LTO, braaf zo”. Ook hier was een alternatief denkbaar: “Uiteraard willen wij een betrouwbare gesprekspartner zijn en alles doen om leveringen te garanderen. Maar jullie begrijpen toch wel dat wij onze achterban niet kunnen afvallen. Of onderhandelen jullie liever met de DDB?” Met de keuze om afnemers niet voor het hoofd te willen stoten, geven ze aan dat de opinie van afnemers belangrijker is dan die van de boeren.
De acties waren van korte duur. Het lijkt nu of het om een weinig betekende rebellenclub ging. Komt de geringe animo voor actievoeren in Nederland door de gedachte: wij zijn de agrarische supermacht, als we de rest wegconcurreren is de markt aan ons? Maar hoe vrij is een markt met een klein aantal afnemers en een groot aantal producenten? DDB wilde prijsafspraken voorafgaand aan levering. Zo’n systeem werkt in Noord-Amerika al jaren goed in de aardappelmarkt.
LTO heeft actie ondernomen om contact te leggen met haar eigen leden en met de DDB. Toch iets geleerd van de akkerbouwacties? Een goede zaak, alleen de timing had beter gekund. Dan had wellicht voorkomen kunnen worden dat er bijna vechtpartijen ontstonden tussen voor- en tegenstanders van acties. Deze tweespalt is zeer tragisch. Had er ook hier geen alternatief bestaan: een “stakingskas” waaruit actievoerders betaald werden, bijv. 50 of 60% uitkering bij vrijwillig melk laten weglopen en 80% bij gedwongen gevallen? Actie voeren doe je immers voor de hele sector.
Het overleg tussen LTO en DDB heeft al geleid tot de verklaring dat de markt uiteindelijk de prijs bepaalt. “Aha, DDB geeft toe dat ze ongelijk hebben”. Een gezonde rivaliteit tussen bonden is goed. Maar als één van beiden, de vakbondskant dan wel de beleidsbepalende groep verliezer is, is dat nadelig voor alle melkveehouders of die nu lid zijn van LTO, DDB, van allebei of van geen van beiden.
Gepost door: hetkippenhok op 13-07-2008 om 20:42
|
