31-01-2009 - De tragiek van het mannetje met de geldstukken
Het mannetje met de goudstukken
“Er was eens een mannetje dat bij iedere stap een goudstuk vond. Weet je wat er met dat mannetje gebeurde?” Mijn moeder, binnenkort negentig jaar, wilde ons af en toe een wijze les bijbrengen. Wij kinderen wisten wel het antwoord, maar dat zouden we nooit zeggen. Hooguit reageerden we met “Nou?” waarop het antwoord luidde: “Hij liep net zo lang tot hij er dood bij neerviel”.
Zo’n mannetje hebt u nog nooit gezien? Sterker nog, ik verdenk u er van zelf zo’n mannetje of vrouwtje te zijn.
Een boer in Afrika had eens groente verkocht voor een goede prijs. Het volgende jaar teelde hij er minder van. Hij zou dan nog genoeg verdienen. Nederlandse boeren pakken zoiets veel verstandiger aan. Als er goudstukken te vinden zijn gaan wij niet langzamer lopen, maar versnellen juist.
Hardlopen is onze tweede natuur geworden. We doen het ook zonder goudstukken, zelfs als we bij iedere stap een goudstuk kwijtraken. Hardlopers zijn geen doodlopers maar overblijvers is de gedachte in de landbouw, juist degenen die stilstaan belanden op een doodlopende weg. De reden hiervoor is angst: er lopen andere mannetjes rond op zoek naar goudstukken. Zie de discussie over de zuivelmarkt. “Zelfregulering van het aanbod leidt hooguit tot blijdschap in het buitenland. Dankbaar nemen ze daar de weggevallen Europese productie over.” Het beeld van mannetjes die onze markt willen overnemen – en nooit meer afstaan – spreekt meer tot de verbeelding dan, ik noem maar wat, “mannetjes die moeizaam opkrabbelen nadat hun markt volledig instortte.”
De EU grijpt in op de zuivelmarkt met interventie en exportrestitutie. “Een goede zaak”, zegt LTO. Zuivelboeren kunnen dan doorproduceren, rente en aflossingen gaan immers ook door. Hooguit is de vraag of Amerika en Nieuw-Zeeland ons voorbeeld volgen en we ons product dan niet kwijt kunnen. De vraag of andere mannetjes het wel eerlijk vinden als de EU de overschotten naar hun markt verplaatst komt niet aan de orde. Nee, dan is het beeld van een anonieme wereldmarkt waar geen reële prijzen zijn omdat “iedereen” daar zijn overschotten dumpt veel aantrekkelijker. Is het eigenlijk niet vreemd dat boeren een systeem ondersteunen waarbij alle maatregelen geoorloofd zijn om maar door te kunnen produceren met als gevolg dat anderen dan moeten minderen. Waarbij onze overschotten leiden tot meer armoede en dus zelfs meer honger?
Er is niets mis met mannetjes die op zoek zijn naar goudstukken. Er bestaat zelfs een agrarische term voor: ondernemers. Maar verplaatsen van overschotten met subsidie heeft niets met ondernemerschap te maken, maar alles met cynische machtspolitiek.
Als je bang bent door de kat gebeten te worden heb je vaak te weinig aandacht voor de hond. Van de goudstukken die de consument uitgeeft voor zijn voedsel komen er wat veel bij de supermarkt terecht en wat weinig bij de boer. Waarom kijken afnemers alleen wie er voor de laagste prijs wil leveren of sluiten alleen contracten af beneden de kostprijs, vragen boeren zich verwonderd af. Welnu, de Nachtwacht is allen maar zo duur omdat er maar één van is. De voedselcrisis van vorig jaar moet boeren toch geleerd hebben dat er in geval van schaarste opeens wel onderhandeld kan worden. Het uitgeven van EU-geld aan exportrestitutie moeten boeren niet begroeten als “een goede zaak” en ook niet twijfelen of het wel wenselijk is. Nee, ze moeten er luid tegen protesteren en vragen om andere mechanismen, in het belang van de marktpositie van boeren. De marktpositie van alle boeren.
Gaan deelnemen in de keten wordt nu vaak als optie gezien, om zo van de aanwezige marktmacht verderop in de keten te profiteren. Dat is mogelijk, maar er zijn meer mogelijkheden.
Supermarkten zijn gevoelig voor “naming and shaming”, zoals blijkt bij blank kalfsvlees. Lijsten met supermarkten met de hoogste marges kunnen effect hebben. Boeren moeten daarvan niet verwachten dat zijzelf dan een betere prijs ontvangen. Het effect zal eerder zijn dat ongezond voedsel (snoep, chips) duurder wordt – supermarkten moeten toch ergens hun marge vandaan halen - en dat groente goedkoper wordt. En dat is dan weer positief voor de omzet daarvan.
Gepost door: hetkippenhok op 31-01-2009 om 15:51
|
